TÜRKİYE YAZMA ESER KÜTÜPHANELERİNDE ARAPÇA BED’Ü’L-EMÂLÎ ŞERHLERİ

Akâid ve Kelâm ilminin öğretiminde önemli bir yere sahip olan Ali b. Osman el-Ûşî’nin Bed’ü’l-Emâlî adlı eseri müstesna bir konuma sahiptir. Asırlar boyunca medreselerde okutulan Emâlî , üzerine kaleme alınan çok sayıdaki şerh, haşiye ve ta’lik çalışmasıyla geniş bir ilmî literatürün oluşmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalışma, Bed’ü’l-Emâlî etrafında şekillenen şerh geleneğini Türkiye yazma eser kütüphanelerinde bulunan Arapça şerhler üzerinden incelemektedir. Eserde öncelikle İslâm düşüncesinde akâid metni yazım geleneği ele alınmakta, manzûm akâid literatürünün gelişim süreci ortaya konulmaktadır. Ardından Emâlî şerhlerinin ilmî ve fikrî ilişkileri, atıf

zincirleri ve müelliflerinin mensubiyetleri değerlendirilerek bu zengin

geleneğin tarihî seyri takip edilmektedir. Yazma eser kataloglarının titizlikle taranması neticesinde tespit edilen kırk dört özgün şerh, müellif ve künye bilgileriyle birlikte araştırmacıların istifadesine sunulmaktadır. Böylece çalışma, yalnızca Bed’ü’l-Emâlî literatürüne değil, aynı zamanda Osmanlı ve İslâm ilim geleneğinde şerh kültürünün anlaşılmasına da önemli katkılar sağlamaktadır. Akâid ve Kelâm, yazma eserler ve İslâm düşünce geleneği alanlarında çalışan araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşıyan bu eser, Emâlî şerhlerinin izini sürerek asırlara yayılan bir ilmî mirası gün yüzüne çıkarmaktadır.