ŞİR‘ATÜ’L-İSLÂM TERCÜMESİ HACI AHMED B. SEYDÎ’L-BİGAVÎ

“Şirʿatü’l-İslâm Tercümesi”, Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra Türkistan’da gelişen Metin - Dizin ilmî ve kültürel birikimin Anadolu’ya uzanan önemli halkalarından birini oluşturmaktadır. İslamî ilimlerin Türkçe ile buluşması, yalnızca dinî bilgilerin aktarılmasını değil; aynı zamanda yeni bir kültür ve düşünce dünyasının Türk toplumunun kendi dili ve medeniyet anlayışı içerisinde yeniden şekillenmesini sağlamıştır. İmamzâde Muhammed b. Ebû Bekir tarafından XII. yüzyılda kaleme alınan “Şirʿatü’lİslâm”, ibadetlerden güzel ahlaka, bireysel sorumluluklardan toplumsal hayata kadar geniş bir alanda İslam’ın temel esaslarını açıklayan ve Anadolu’da yüzyıllar boyunca rağbet gören eserlerden biridir. Eserin farklı dönemlerde yapılan tercüme ve şerhleri, onun Türkçe ilmî ve dinî literatürdeki kalıcı etkisini ortaya koymaktadır. Bu kitap, “Hacı Ahmed b. Seydî’l-Bigavî’nin 15. yüzyılda gerçekleştirdiği Şirʿatü’lİslâm Tercümesi” üzerine hazırlanmış kapsamlı bir dil incelemesidir. Çalışmada, Millî Kütüphane Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi’nde bulunan ve 1573 yılında Hasan bin Mahmut tarafından istinsah edilen harekeli nüsha temel alınmış; metnin kontrolünde Millet Kütüphanesi Ali Emiri Şeriyye koleksiyonunda yer alan diğer bir harekeli nüshadan da yararlanılmıştır.

Eski Anadolu Türkçesinin ses ve şekil özelliklerini ortaya koymayı amaçlayan çalışmada, eser “yedi binden fazla fiş” üzerinden incelenmiş; ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından dönem Türkçesine ışık tutan veriler ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda eserin transkripsiyonlu metni ve gramatikal dizini de okuyucunun istifadesine sunulmuştur. “Şirʿatü’l-İslâm Tercümesi – Hacı Ahmed b. Seydî’l-Bigavî”, bir dinî eserin Türkçeye aktarımını incelemenin ötesinde, İslamî ilimlerin Türk diliyle buluşmasını ve bu buluşmanın Eski Anadolu Türkçesindeki izlerini ortaya koyan değerli bir çalışmadır.