OSMANLI’DA BİR FİNANS KURUMU EMVÂL-İ EYTÂM İDARESİ

Çalışmada, Osmanlı Devleti’nin yetimlerin mallarının himayesi ve işletilmesi için kurmuş olduğu Emvâl-i Eytâm İdaresi ve bir emvâl-i eytâm kâtibi olan Seyyid Mehmet Nuri Efendi’nin kaydetmiş olduğu iki sicil konu alınmıştır. Çalışma giriş ile üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında yetimlerin mallarının Osmanlı Devleti içinde kulllanımına ve Emval-i Eytam İdaresinin tesisi fikrinin ekonomik boyutuna temas edilmiştir. Ayrıca idarenin yapısı ve işleyişinin daha iyi anlaşılabilmesi için gerekli kavramlar açıklanmıştır. Birinci bölümde genel olarak İslam Tarihi’nde yetimin konumu ve himayesi ele alınmıştır. İslam’ın ortaya çıkışından Osmanlı Devleti’ne gelinceye kadar yetimler için yapılanlara kısaca değinilmiştir. Osmanlı dönemi ise klasik dönem ve Emvâl-i Eytâm İdaresi’nin kuruluşundan sonraki dönem olarak ikiye ayrılmış, yetimlerin nasıl himaye edildiği ve emvâl-i eytâm hakkında ne tür işlemler yapıldığı ve yetimlere yönelik hangi kurumların oluşturulduğu genel bir incelemeye tabi tutulmuştur. İkinci bölümde Emvâl-i Eytâm İdaresi’nin tarihi süreci, kuruluşu, yapısı ve işleyişi nizamnameler temelinde ele alınmış olup eytâmla ilgili nizamnameler tarih sırasıyla tanıtılmıştır. Ayrıca Emvâl-i Eytâm İdaresi’nde bir kâtibin sicile kayıt şekli ayrıntılı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Kâtip Seyyid Mehmet Nuri Efendi hakkında bilgiler verilmiş ve Seyyid Mehmet Nuri Efendi’nin tutmuş olduğu iki sicilde bulunan mûris, yetimler ve emvâl-i eytâm kayıtları grafik ve tablolar eşliğinde ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. İdare hakkında varılan genel kanılar ve genel bir inceleme sonuç kısmında yer almaktadır.