KİTÂB-I VASİYYETNÂME

Bir kimsenin ölümünden önce ölümünden sonraki temennilerini ve isteklerini yazmış olduğu belge olarak tanımlanabilecek “vasiyetnâme” hem edebiyat hem de tarih araştırmacıları için oldukça önemli bir türdür. Söz konusu türde anlatıcının muhatabına birtakım istek ve temennilerin yanında nasihatleri ile hayata dair tecrübeleri de anlatılmaktadır. Türk edebiyatında bazı nasihatlerin birer vasiyetnâme; bazı vasiyetnâmelerin ise birer nasihatnâme olduğu görülmektedir. Toplumu eğitme gayesiyle yazılmış olan bu eserlerdeki bilgiler kimi zaman İslamî bilgilerle örtüşürken çoğu zaman da mesnetsiz bilgilerle dolu olup İslamî kaynaklarla örtüşmez. Bu mesnetsiz ifadelerin Osmanlı toplumunun dinî inanışları hakkında bilgiler sunmakla birlikte bu uydurmaların edebî bir çehreyle ve dil bilimsel metotlarla yapılan manipülatif bir tarzla yazıldıklarını göz ardı etmemek gerekir. Zira “Vasiyyetnâme” adını taşıyan bazı metinler, Hz. Muhammet’in ya da onun yakınlarının isimlerini kullanarak kimi zaman propaganda amacı

güttüğünden Osmanlı arşivindeki belgelerden anlaşıldığı üzere devlet tarafından yasaklanan eserler arasına girmiştir.