İSLAM HUKUKUNDA SUÇ VE CEZA CESSÂS’IN AHKÂMU’L-KUR’ÂN’I ÜZERİNE BİR İNCELEME

Yaşama hakkı, Allah Teâlâ’nın insanoğluna bahşettiği en büyük nimetlerden biridir. Bu hakkın dokunulmazlığı ve yüceliği sebebiyledir ki, bir insanın hayatını kurtarmak bütün insanlığı yaşatmakla; bir insanın hayatına haksız yere son vermek ise bütün insanlığı öldürmekle bir tutulmuştur. Hayat, ancak insana yaraşır bir şekilde yaşandığında gerçek anlamını bulur. Bu itibarla bireyin can güvenliği kadar toplum düzeninin, adalet duygusunun ve hukukun üstünlüğünün korunması da vazgeçilmez bir zorunluluktur. İnsanların huzur ve güven içerisinde yaşayabilmeleri için can, din, mal, akıl ve neslin korunması, tarihin en eski dönemlerinden itibaren bütün hukuk sistemlerinin temel hedefleri arasında yer almıştır. Hukuk tarihi incelendiğinde, bu temel değerleri korumaya yönelik olarak çeşitli yaptırım ve müeyyidelerin geliştirildiği görülmektedir. Bu bağlamda İslam hukuku, özellikle de İslam ceza hukuku, insan hayatını ve toplum düzenini koruma amacını esas alan bütüncül yaklaşımıyla hukuk tarihinin en özgün ve en sistemli örneklerinden birini teşkil etmektedir. İnsan hayatına ve vücut bütünlüğüne karşı işlenen fiillerin en ağır şekilde cezalandırılması, bu değerin hukuk nezdindeki üstün konumunu açıkça ortaya koymaktadır.

Asırlar boyunca geniş coğrafyalarda uygulanmış ve günümüzde de ilmî özgünlüğünü koruyan İslam hukukunun, suç ve ceza alanında nasıl bir yöntem benimsediği, hangi ilkeler çerçevesinde çözüm ürettiği ve bu çözümlerin hangi ilmî temellere dayandığı hususlarının incelenmesi büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışma, söz konusu gerçeklikten hareketle, İslam ceza hukukunun temel meselelerini klasik doktrin çerçevesinde ele almayı ve bu alandaki metodolojik yaklaşımı ortaya koymayı amaçlamaktadır.