II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ GAYRİMÜSLİM UNSURLAR VE OSMANLILIK/OSMANLICILIK

Klasik dönem Osmanlı Devleti’nde farklı din ve mezhebe ilişkin mensubiyetler birarada yaşamayı özel bir hukuk çerçevesinde sağlayabilmişlerdir. 19. Yüzyıl hem dünya hem de Osmanlı Devleti açısından milliyetçilik yüzyılı olması bakımından özel bir dönem olmuştur. Kendi ikballeri peşinde gitmek arzusunda olan mensubiyetler müstakillik arayışına girişmişlerdir. Bu durum da söz konusu yüzyıl içerisinde faklılıklardan müteşekkil devlet organizasyoları için bir problem teşkil etmiştir. Osmanlı Devleti’nde gerek devlet adamları gerekse münevverlerinin milliyetçiliğin devlete verebileceği muhtemel zararın önüne geçmek saikiyle üretttikleri çarelerden birisi nevzuhur bir millet olarak “Osmanlı Milleti” teşekkül ettirmek arzusu olmuştur. Bu minval üzre farklılıklar arasında herhangi bir ayrım gözetilmeksizin devlet idaresini tesis etmek, umum Osmanlıların yekvücud değerlendirilmek istendiği bir yapı inşası noktasında Tanzimat Fermanı’nın ilanı ile başlayan Vatandaşlık Nizamnamesi ve Kanun-i Esasi ile devam eden bir sürecin olduğu muhakkaktır. Sonraki yıllarda özellikle de II. Meşrutiyet’in ortaya çıkardığı hürriyet ortamında gayrimüslim unsurlar bağlamında çıkan bir takım

huzursuzluklar Osmanlılık meselesinin tartışma konusu haline gelmesine sebebiyet vermiştir.