İBN SÎNÂ’NIN DOĞA FELSEFESİNDE SONSUZLUK

İbn Sînâ’nın el-İşârât ve’t-tenbîhât, en-Necât ve Uyûnü’l-hikme gibi eserlerinin yanı sıra eş-Şifâ isimli bir külliyatı da bulunmaktadır. Söz konusu külliyatın bölümleri aynı zamanda İbn Sînâ’nın nazarî bilimler bölümlemesine de karşılık gelmektedir. Söz konusu külliyat içerisinde mantıkla ilgili dokuz kitap, Fizik (es-Simâʿu’t-Tabîʿi), Gökyüzü ve Alem (fi’s-Semâ ve’l-ʿâlem), Oluş ve Bozuluş (el-Kevn ve’l-fesâd), Etkiler ve Edilgiler (el-Efʿâlu ve’l-infiʿâlât), Mineroloji ve Meteoroloji (el-Maʿâdin ve’l-âsâru’l ʿulviyye), Psikoloji (Kitâbü’n- Nefs), Botanik (Kitâbü’n-Nebât) ve Zooloji (Kitâbü’l-Hayevân) olmak üzere sekiz adet doğa bilimleri kitabı, matematikle ilgili dört kitap ve son olarak da Metafizik kitabı yer almaktadır. İbn Sînâ, sonlu ve sonsuz kavramlarını eş-Şifâ Fizik, el-İşârât ve’t-tenbîhât,

en-Necât ve ‘Uyûnü’l-hikme gibi eserlerin yanı sıra Sonsuzun Hakikati

Hakkında gibi müstakil risalelerinde de incelemektedir. Bu incelemelerin en

kapsamlısı Şifâ külliyatının Fizik kitabında yer almaktadır. Bu nedenle biz de çalışmamızda Fizik kitabını merkeze aldık. Ayrıca Fizik kitabını merkeze aldığımız gibi araştırmamızı da fizik bilimi sınırları içerisinde yürütmeye çalıştık. Ancak gerekli durumlarda diğer eserlerine de müracaat ettik. İbn Sînâ, doğa bilimcisinin cismi var olarak kabul etmesi gerektiğini ifade ettiği için cisimle ilgili tartışmanın bir kısmını metafizikte yapmaktadır. Bu nedenle özellikle cisim bölümünde Metafizik kitabına diğer bölümlere nazaran daha fazla müracaatta bulunduk.