ENTELEKTÜELİN KARAKTERİZASYONU

İslam dünyasından edebiyat dalında Nobel Ödülü alan iki yazar olarak Necip Mahfuz’la Orhan Pamuk’un roman türü içinde yapılacak sınıflandırmalarda kolayca yan yana düşünülecek ve aynı kategoriye konacak olan romanları Kahire Üçlemesi ile Cevdet Bey ve Oğulları’dır. Üstelik bir ailenin üç neslini anlatan bu romanlar benzer bir zaman dilimini ve tarihî bağlamı paylaşır. Mahfuz’un üçlemesi 20. asrın ilk yarısına, Pamuk’un romanı ilk üç çeyreğine yayılan bir süreci kapsar. Pamuk’un bu ilk romanı, Mahfuz’un da benimsediği realist tarzda kaleme alınmıştır. Yazarlar ve romanları arasındaki benzerliklere ilaveten ülkelerinin tarihî ve kültürel ilişkileri de andığımız iki eseri birlikte okumak için bir gerekçe oluşturur. Mahfuz ve Pamuk, romancılıklarının yanı sıra ülkelerinde ve dünyada meydana gelen aktüel gelişmeler hakkında söyledikleriyle de kamuoyunun gündemine gelen şahsiyetler olmuşlardır. Ele aldığımız romanları da, şüphesiz ki, her ikisinin içinde yaşadıkları toplumun yakın tarihte yaşadığı değişime dair perspektiflerini barındırır. Her iki romanda her nesilde en az bir entelektüel karakter vardır; bu karakterler bazı yönlerden bir devamlılık arz eden, bazı yönlerdense değişen bir perspektifi ve tavrı paylaşırlar. Bunlar anlatıcıların genellikle olumlu bir tutumla sundukları karakterlerdir ve bir kısmı yazarlardan otobiyografik unsurlar taşır.