AĞACA CAN, SESE ÖMÜR VERENLER

Ağaç susar, usta dokunur; tel dile gelir, ses ömür bulur. Türk halk kültürünün kadim ve köklü mirasının en güçlü taşıyıcılarından biri olan bağlama, sadece bir müzik aleti değil; bir ulusun duygu ve düşüncesini, sevdasını, hüznünü, sevincini ve tarihi geçmişini tellerine naksettiği bir kimlik belgesidir. Bu kimliğin oluşumundaki en kritik ve önemli durak ise, bir ağaç kütüğüne can vererek onu dile getiren çalgı yapım ustalığıdır. Bu çalışma, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) birimi tarafından desteklenen projeden üretilmiştir. Geleneksel zanaatın modern tekniklerle harmanlandığı o hassas süreci kayıt altına almayı ve literatüre kazandırmayı amaçlamıştır. Projenin kaynak kişiliğini ve odak noktasını teşkil eden Tokatlı Halil Uçar, yaşamının son otuz beş yılını bu sanata adamış, usta çırak ilişkişi içerisinde yetişmiş, agaçın dilinden anlayan ve geleneksel yapım tekniklerini büyük birç titizlikle sürdüren ender ustalarımızdan biridir. Çalışmanın ve raporun hazırlanma sürecinde; bağlamanın teknesi (gövde) başta olmak üzere diğer parçalarında kullanılacak ağacın seçilmesinden, sapının (klavye) takılmasından, göğüs tahtasının (kapak) yerleştirilmesinden ve son cilanın vurulmasına kadar geçen her aşama, bizzat usta-çırak ilişkisi, yerinde gözlem ve görüşme metoduyla incelenmiştir. Bu çalışma ile hedeflenen; sadece teknik bir döküm sunmak değil, bağlama yapım geleneğinin nasıl yaşatıldığını ve karakteristik özelliklerini belgeleyerek arşivlemek ve gelecek kuşaklara aktarmaktır. Bu çalışma, geleneksel bağlama yapımına ilgi duyanlar, bu zanaata yeni başlayanlar ve sazın sesine gönül veren herkes için rehber bir kaynak niteliğindedir.